ယခုစာစုမွာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေမလ၂၅ ရက္ ထုတ္ The Economist မဂၢဇင္း၏ Special Report မွ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ျဖစ္ပါသည္။ ကမၻာသိ မဂၢဇင္းႀကီး တစ္ေစာင္၏ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရး အနာဂတ္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သေဘာထားအျမင္ျဖစ္၍ ဦးေႏွာက္မုန္တုိင္းဆင္ႏုိင္ရန္ မူလအာေဘာ္မပ်က္၊ ဘာသာျပန္ဆုိ ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။
လႊတ္ေတာ္ႏုိင္ငံေရး
ေနျပည္ေတာ္တြင္ အသစ္ ထြက္ေပၚလာေသာ ပါလီမန္မ်ားမွာ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား အေနႏွင့္ ယခင္အစိုးရ အကန္႔အသတ္ႏွင့္သာ ရွိေသာ ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ “စည္းကမ္း ျပည့္၀ေသာ ဒီမိုကေရစီ” ဆိုသည္ထက္ အဆမ်ားစြာ ပိုခရီးေရာက္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အခိုင္အ မာ ေဖာ္ျပ ေနသည္သို႔ ရွိပါသည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ပထမဆုံး လႊတ္ေတာ္အစည္းအေ၀းမ်ား စတင္စဥ္ကမူ အေျခအေနမွာ ယခုလို မဟုတ္ေသး။ အျငင္းပြားဖြယ္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြမွ အႏုိင္ရလာၾကေသာ အမတ္မ်ား၊ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ တပ္မေတာ္အစုအဖဲြ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ပဲြထြက္လာခဲ့ေသာ လႊတ္ေတာ္မ်ားမွာ မူလရည္မွန္းထားသည့္အတုိင္း ရာဘာတံဆိပ္တုံး အင္စတီက်ဴးရွင္းထက္ ပိုလိမ့္မည္ဟု ထင္မထားခဲ့ၾကပါ။ သို႔ႏွင့္တုိင္ တက္ႂကြထက္သန္ေသာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ (ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒) သူရဦးေရႊမန္း၏ ေခါင္းေဆာင္မႈႏွင့္အတူ လႊတ္ေတာ္မ်ားမွာ အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္
အသက္၀င္လာသည္။ သမၼတကိုပင္ မေၾကာက္မရံြ႕ စိန္ေခၚသည္မ်ား ရွိလာသည္။ (အမွန္စင္စစ္ ဦးေရႊမန္း ကိုယ္တုိင္သည္ပင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ယခင္တပ္မေတာ္အစိုးရ လက္ထက္က နံပါတ္သုံး ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ခဲ့သည္။)
အျခားအတုိက္အခံပါတီမ်ားမွ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္မ်ားလုိပင္ လူနည္းစု လူမ်ဳိးစု ပါတီမ်ားမွာလည္း ေမွ်ာ္လင့္သည္ထက္ ပိုလႈပ္ရွားခြင့္ရလာေသာ လႊတ္ေတာ္ႏုိင္ငံေရးကို သိမွတ္လက္ခံ ႀကိဳဆိုၾကသည္မ်ား ရွိပါသည္။ “ရခုိင္အမ်ဳိးသားမ်ား ဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ” (RNDP) မွ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးဦးလွေစာက ယခုလိုေျပာသည္။ “ပါလီမန္ရဲ႕ ကနဦးရက္ေတြတုန္းကေတာ့ ဖက္ဒရယ္စနစ္တို႔၊ ဓနခဲြေ၀ ျဖန္႔ျဖဴးမႈတို႔လုိ ကိစၥမ်ဳိးေတြ ေျပာလို႔မရခဲ့ဘူးေပါ့ဗ်ာ။ အခုေတာ့ ဒီအေၾကာင္းေတြကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဆြးေႏြးလို႔ရေနပါၿပီ။ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ တိုးတက္မႈမို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ စိတ္ခ်မ္းသာပါတယ္”
၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြျဖင့္ တက္လာေသာ အင္န္အယ္လ္ဒီပါတီမွ ၀ါရင့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦးျဖစ္သူ ဦး၀င္းထိန္ကလည္း “အခုဆိုရင္ ပါလီမန္ဟာ တကယ့္ကို အသက္၀င္လာၿပီဗ်” ဟု ဆုိသည္။ ေျပာရလွ်င္ ပါတီ၀င္ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ားသည္ပင္ ပုံမွန္ဥပေဒျပဳေရး ေဆြးေႏြးပဲြမ်ားတြင္ တက္တက္ႂကြႂကြ ပါ၀င္လ်က္ရွိေနၾကသည္။ တပ္မေတာ္၏ သေဘာထားႏွင့္ သီးျခားကင္းလြတ္စြာ ၎တုိ႔၏ အရည္အေသြး၊ အေတြးအျမင္မ်ားအလုိက္ ဥပေဒအဆိုျပဳခ်က္မ်ားကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေဆြးေႏြးဆုံးျဖတ္ေနၾကသည္။ ျပည္သူလူထု၏ ေရြးခ်ယ္မႈသည္ကား ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ပင္ ျဖစ္ေနဆဲပင္။ ဤကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ကား သံသယျဖစ္စရာ မရိွပါေခ်။
ယခုအခါ လာဘ္ျမင္ေသာ ႏုိင္ငံေရးပဲ့ကိုင္တစ္ဦးဟု ဆိုၾကရမည့္ ဦးေရႊမန္းအေနႏွင့္ ၂၀၁၅ တြင္ သမၼတျဖစ္လာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ရွိေကာင္းရွိႏုိင္ပါသည္။ လာမည့္ အေထြေထြေရြးေကာက္ပဲြကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပဖုိ႔ရွိသည္။ ဦးေရႊမန္းမွာ သူ႔ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္းစဥ္ ေရွ႕ဆက္ႏုိင္ေရးအတြက္ ပါလီမန္ကို “ယာဥ္” တစ္ခုအျဖစ္ အသုံးျပဳေနသည့္ သေဘာရွိသည္။ ကိစၥေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာဆိုလွ်င္ သမၼတအဖဲြ႕မွ တင္သြင္းလာေသာ အဆိုျပဳခ်က္မ်ားကိုပင္ ဦးေရႊမန္းဦးေဆာင္ေသာ ပါလီမန္က ျဖတ္ေတာက္ ျပင္ဆင္သည္မ်ား ရွိသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လက္ရွိစနစ္အရ သမၼတကို ပါလီမန္အမတ္မ်ားက ေရြးခ်ယ္ၾကရ ပါသည္။
ယခုဆုိလွ်င္ ဦးေရႊမန္းမွာ လူသိမ်ား အထင္ရွားဆုံး ပါလီမန္အမတ္ျဖစ္သည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ခုိင္ခုိင္မာမာ မဟာမိတ္ဖဲြ႕ထားႏုိင္သည္။ ထိုမွ်မက သူ၏ စိတ္အားထက္သန္မႈႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ အျမင္ မ်ားကို လက္ခံနားေထာင္ႏုိင္စြမ္း၊ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးႏုိင္စြမ္းမ်ားေၾကာင့္ အတိုက္အခံပါလီမန္ အမတ္မ်ား၏ ေလးစားမႈကိုပင္ ရေနသည္။ တပ္မေတာ္ႏွင့္ အတုိက္အခံပါတီမ်ားၾကား သေဘာကဲြလဲြမႈမ်ားကို ေပါင္းကူးတံတား ခင္းေပးႏုိင္ေလာက္သူ ျဖစ္ေန၍လည္း အေပးအယူ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ားျဖင့္ ဦးေရႊမန္းကို သမၼတေလာင္းအျဖစ္ လ်ာထားလာႏုိင္စရာရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ သမၼတေရြးခ်ယ္ရာတြင္ လူထုဆႏၵကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမႈမ်ဳိး မလုပ္လွ်င္ က်န္အလားအလာမွာ ပို၍ပင္ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။
လူထုေခါင္းေဆာင္မွ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတသို႔
လူထု၏ ေရြးခ်ယ္မႈသည္ကား အျငင္းပြားဖြယ္ရာ မရွိေလာက္ေအာင္ပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သာ ျဖစ္သည္။ သူမႏွင့္ သူမ၏ပါတီ အင္န္အယ္လ္ဒီတို႔မွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအဖြင့္တြင္ အက်ဳိးအမ်ားဆုံး ရေနသည္မွာ အထင္အရွားပင္ျဖစ္သည္။ သူမႏွင့္ သမၼတဦးသိန္းစိန္တုိ႔၏ ပုဂိၢဳလ္ေရး အဆင္ေျပမႈ၊ မၾကာေသးမီကမွ ပို၍ သိသာထင္ရွားလာေသာ သူမႏွင့္ ဦးေရႊမန္းတို႔ၾကား ပုိမိုနီးစပ္လာမႈမ်ားမွာ ဒီမိုကေရစီျဖစ္စဥ္ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေရြ႕ႏုိင္ေရးအတြက္ ဆုံခ်က္အက်ဆုံး ျဖစ္ေနသည္။ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အကူအညီကို ရယူႏုိင္ရန္ ဦးသိန္းစိန္က အတုံ႔အလွည့္ အေနျဖင့္ အင္န္အယ္လ္ဒီ တရား၀င္ပါတီ ျဖစ္ေစေရးအတြက္ အဟန္႔အတား အေမွာင့္ပေယာဂမ်ားကို ဖယ္ရွားေပးခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဧၿပီတြင္ က်င္းပမည့္ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပဲြကိုလည္း လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တမႈ ရွိေစရမည္ဟု အာမခံခ်က္ ေပးခဲ့သည္။ အင္န္အယ္လ္ဒီမွာ အဆိုပါ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ပါ၀င္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း ပထမဆုံး လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပဲြ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဆုိခဲ့ပါ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြ အေျဖမွာ “ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအိုက္ကြန္” အေနႏွင့္ ဆယ္စုႏွစ္အခ်ဳိ႕ၾကာ ၎အေပၚ သိကၡာခ်ဖို႔ ႀကိဳးစားမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ခဲ့ရသည့္တုိင္ လူထုအေပၚ စဲြေဆာင္ႏုိင္စြမ္း အနည္းငယ္မွ် ေလ်ာ့ပါးမသြားေၾကာင္း လွစ္ျပလုိက္သည့္ သာဓကပင္ ျဖစ္သည္။ အင္န္အယ္လ္ဒီက အမတ္ေနရာ ၄၄ ေနရာ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ရာ ၄၃ ေနရာ အႏုိင္ရခဲ့သည္။ ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ အျပတ္အသတ္ အႏုိင္ရခဲ့သည္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ ယူအက္စ္ဒီပီ အေနႏွင့္ကား မ႐ႈမလွပင္ ႐ႈံးနိမ့္ခဲ့သည္ဟု ဆိုရပါလိမ့္မည္။ လႊမ္းမိုးထားေသာ အစိုးရ၀န္ထမ္း အမ်ားစုရွိရာ ေနျပည္ေတာ္မဲဆႏၵနယ္ ေလးခုမွာပင္ အႏုိင္မရခဲ့ပါ။
အင္န္အယ္လ္ဒီကို ေထာက္ခံခဲ့ၾကသူမ်ားမွာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီအတြက္ မဲေပးခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ အခိုင္အမာက်က် ဆိုရလွ်င္မူ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို မဲေပးၾကျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ျပည္သူလူထု၏အျမင္တြင္ သူမမွာ မိသားစုဘ၀ႏွင့္ လြတ္လပ္မႈကို တုိင္းျပည္အတြက္ စေတးခဲ့ရသူ ျဖစ္သည္။ ဤစြန္႔လႊတ္မႈအတြက္ လူထုက သူမကို အသည္းၾကားမွ မဲျပားမ်ားျဖင့္ ေထာက္ခံခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ထက္ သူမမွာ၊ ေခတ္သစ္ျမန္မာႏုိင္ငံကို အုတ္ျမစ္ခ်ေပးခဲ့သူ၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ သမီးလည္းျဖစ္ေလရာ တပ္မေတာ္ထဲမွာပင္ သူမကို လုိလားသူေတြ မနည္းမေနာ ရွိေနသည္။
ေျပာရလွ်င္ အာရွႏုိင္ငံေရးမွာ မင္းဆက္သေဘာႏွင့္လည္း ကင္းတတ္ေသးသည္မဟုတ္ရာ သူမ၏ မိဘမ်ဳိး႐ိုးကိုယ္တုိင္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ၿပိဳင္ဘက္မ်ားထက္ ႏွာတစ္ဖ်ားမက အဆမ်ားစြာ ကြာေစသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ဓာတ္ပုံဆိုလွ်င္ လူထုအခ်စ္ေတာ္ သူမဖခင္ႀကီး၏ စစ္၀တ္စုံအက် ဖိုး႐ိုးဖားရားႀကီး ၀တ္ထားေသာ ဓာတ္ပုံႏွင့္ ယွဥ္တဲြခ်ိတ္ဆဲြေလ့ ရွိၾကသည္။ ဤဓာတ္ပုံကို ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးအတြက္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရႏွင့္ ေဆြးေႏြးရန္ လန္ဒန္သြားစဥ္ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္က ႐ုိက္ကူးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိအခ်ိန္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွာ အသက္ ၂ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးငယ္မွ်သာ ရွိပါေသးသည္။ ထိုႏွစ္မွာပင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းမွာ ႏုိင္ငံေရးၿပိဳင္ဘက္မ်ား၏ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈ ခံခဲ့ရသည္။
မည္သို႔ပင္ရွိေစ ၂၀၁၂ ၾကား ျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အင္န္အယ္လ္ဒီ လုံး၀ဥႆံု ေအာင္ပဲြဆင္ႏုိင္ ခဲ့သည္မွာ ထူးျခားလွေသာ အလွည့္အေျပာင္းဟု ဆုိရပါလိမ့္မည္။ အေၾကာင္းမူ ယခင္တပ္မေတာ္အစုိးရ လက္ထက္တစ္ေလွ်ာက္လုံးေလာက္ပင္ အင္န္အယ္လ္ဒီမွာ ဘာတစ္ခုမွ လႈပ္ရွားလို႔မရေအာင္ အတားအဆီး ခံခဲ့ရသည္။ အင္န္အယ္လ္ဒီေခါင္းေဆာင္ အားလုံးေလာက္မွာလည္း အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ေရာက္ခဲ့ရသည္။ အခ်ဳိ႕ဆိုလွ်င္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားႏွင့္ခ်ီၿပီး အက်ဥ္းစံ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ အက်ဥ္းက်ခ်ိန္ တစ္ေလွ်ာက္လုံး သီးျခားခဲြၿပီး တုိက္ပိတ္ခံခဲ့ရသည္မ်ားပင္ ရွိသည္။
သုိ႔ႏွင့္တုိင္ သူတို႔ထဲမွ အမ်ားစုမွာ တစ္ခါက ရန္သူေဟာင္းမ်ားအေပၚ ေျပာစမွတ္ျပဳေလာက္ေအာင္ ခြင့္လႊတ္ႏုိင္ခဲ့ၾကပါသည္။ ယခုအခါ ပါလီမန္အမတ္ တစ္ေယာက္အျဖစ္ ယခင္ရန္ဘက္ေဟာင္းမ်ားႏွင့္ လက္တဲြအလုပ္လုပ္ေနၾကၿပီျဖစ္ေသာ ဦး၀င္းထိန္ဆိုလွ်င္ အႏွစ္ ၂၀ မွ် နံရံတံတုိင္းမ်ားၾကားတြင္ ေနခဲ့ ရသူျဖစ္သည္။ “ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ေယာက္ပီပီ၊ ေဒါသေတြ အာဃာတေတြကို ရင္ထဲမွာ မထားေတာ့ပါ။ လက္စားေခ်ဖုိ႔ အေတြးဆို၍လည္း စိတ္ထဲမွာမရွိပါ” ဟု သူက ဆုိပါသည္။ သူ႔စကား “ေဒါသဆိုတာ မီးလိုပဲေလ။ ေလာင္ၿမိဳက္တတ္တာေပါ့။ ပူေလာင္တာေပါ့”
စည္းကမ္းတက် ပါတီတစ္ရပ္ အၿမဲတမ္းျဖစ္ေစေရးအတြက္ ယခုအခါ အင္န္အယ္လ္ဒီမွာ ယခင္ ေျမေအာက္အတုိက္အခံ လႈပ္ရွားမႈအျဖစ္မွ အစိုးရဖဲြ႕ႏုိင္ေလာက္သည့္ ပါတီတစ္ရပ္ ျဖစ္လာေစရန္ ေျပာင္းလဲတည္ေဆာက္လ်က္ ရွိေနသည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြ အေတြ႕အႀကံဳအရဆိုလွ်င္ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ က်င့္သုံးေနေသာ “မဲအမ်ားဆုံးရသူ အႏုိင္ရ” ေရြးေကာက္ပဲြစနစ္ (First-post -the-post) အရ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အင္န္အယ္လ္ဒီ ေအးေအးသက္သာ အႏုိင္ရဖို႔ မ်ားပါလိမ့္မည္။ လက္ရွိအာဏာရ ယူအက္စ္ဒီပီ ပါတီအေနႏွင့္မူ အမတ္တစ္ေနရာရဖို႔ပင္ ခက္ခဲေကာင္း ခက္ခဲႏုိင္သည္။
အင္န္အယ္လ္ဒီအေနႏွင့္ ၿပီးခဲ့ေသာ မတ္လက ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျပည္လုံးကၽြတ္ ကြန္ဂရက္ႀကီးကို က်င္းပခဲ့ ပါသည္။ ပါတီ၏ အင္အားကို စနစ္တက် စုစည္းႏုိင္ရန္ႏွင့္ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ ထိေရာက္ထက္ျမက္ေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ ျဖစ္လာေစရန္ ရည္ရြယ္က်င္းပခဲ့ေသာ ကြန္ဂရက္ျဖစ္သည္။ သို႔တေစ အင္န္အယ္လ္ဒီ ကြန္ဂရက္မွာ အျပည့္အ၀ ေအာင္ျမင္သည္ဟူ၍ကား မဆိုႏုိင္ပါ။ ယခင္က မရွိခဲ့ဖူးေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ေ၀ဖန္မႈ မ်ားပင္ ရွိသေလာက္ ရွိလာသည္။ အထူးသျဖင့္ သူမ၏ ေအာ္တိုကရက္စတုိင္ ေခါင္းေဆာင္မႈႏွင့္ ေသြးသစ္ မ်ား၊ အုိင္ဒီယာသစ္မ်ားကို လက္ခံဖုိ႔ စိတ္အားထက္သန္မႈမရွိ စသျဖင့္ ေ၀ဖန္ၾကသည္။
ဤသုိ႔ ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသူမ်ားအနက္ တစ္ေယာက္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ နီးနီးကပ္ကပ္ အလုပ္ လုပ္ခဲ့ဖူးေသာ ေဒၚခင္ေလး ျဖစ္သည္။ ၎က ပါတီတြင္းအေျခအေနကို ယခုလို ညည္းညည္းညဴညဴ ေျပာျပသည္။ “ေဒၚစုက တစ္ခုခုေျပာလုိက္ရင္ အဲဒါ ေပၚလစီပဲ။ အုိင္ဒီယာသစ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ တကယ့္အစစ္အမွန္ ဒီဘိတ္ လုပ္ႏုိင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းက မရွိသေလာက္ကို နည္းတယ္။ တစ္ခါတေလ ကၽြန္မတို႔က ေဒၚစုကို ေ၀ဖန္မိရင္ ပါတီအေပၚ သစၥာမရွိဘူး အေျပာခံရတယ္”
အင္န္အယ္လ္ဒီကို က်ယ္ျပန္႔ေသာ အေျခခံေပၚမွာ စုစည္းညီၫြတ္ေသာ ပါတီတစ္ရပ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲႏုိင္ဖို႔ လိုပါသည္။ သေဘာကဲြလဲြမႈမ်ား မျဖစ္ေစဘဲ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံျခားေရးႏွင့္ နယ္ပယ္တုိင္းတြင္ ခုိင္မာေသာ ေပၚလစီမ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ဖို႔ လိုသည္။ ဤအရာမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ အခ်ိန္အမ်ားႀကီး ရွိေတာ့သည္လည္း မဟုတ္။ ၂ ႏွစ္မွ်သာ က်န္ေတာ့သည္။ ဤလုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားသည္ပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေခါင္းေဆာင္မႈအတြက္ စမ္းသပ္မႈတစ္ခု ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။
အေျမာ္အျမင္ႏွင့္ အေပးအယူ
အကယ္၍ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အင္န္အယ္လ္ဒီ အႏုိင္ရလွ်င္ပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သမၼတျဖစ္လာလိမ့္မည္ဟု ဆိုႏုိင္ဦးမည္ မဟုတ္ပါေခ်။ လက္ရွိဖဲြ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒအရ သူမကို သမၼတျဖစ္မလာေစရန္ တားဆီးထားသည့္ ျပ႒ာန္းခ်က္တစ္ခုရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ သူမကို ရည္ရြယ္ၿပီး သတ္မွတ္ထားေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္ဟူ၍ပင္ ဆိုႏုိင္သည္။ (ပုဒ္မ ၅၉၊ ပုဒ္မခဲြ - စ- ျဖစ္ပါသည္) ဤျပ႒ာန္းခ်က္အရ ဇနီးခင္ပြန္းျဖစ္ေစ၊ သားသမီးျဖစ္ေစ၊ ႏုိင္ငံျခားသားျဖစ္လွ်င္ အဆိုပါပုဂၢိဳလ္အေနႏွင့္ သမၼတ (သို႔မဟုတ္) ဒုတိယသမၼတ ျဖစ္ခြင့္မရွိပါေခ်။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွာ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး မိုက္ကယ္အဲရစ္ (၁၉၉၉ ခုႏွစ္က ကြယ္လြန္) ႏွင့္ လက္ထပ္ခဲ့ၿပီး ၿဗိတိသွ်ပတ္စ္ပို႔ ကိုင္ထားေသာ သားႏွစ္ေယာက္ ထြန္းကားခဲ့သည္။
အင္န္အယ္လ္ဒီ အေနႏွင့္မူ အဆုိပါ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ အေျခခံဥပေဒကို ဘယ္တုန္းကမွ လက္မခံခဲ့သလို ဤဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေရးအတြက္လည္း ေရြးေကာက္ပဲြ မဲဆြယ္ကာလကတည္းက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ သို႔ႏွင့္တုိင္ တပ္မေတာ္ဘက္ကမူ မည္သို႔ေသာ ဖဲြ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးကိုမဆို ပယ္ခ်မည့္သေဘာ ရွိေနသည္။ သို႔တေစ ယခုေနာက္ပိုင္း စိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းလာသည္မွာ တပ္မေတာ္ကိုယ္တုိင္က စိတ္ေျပာင္းခ်င္ ေျပာင္းလာႏုိင္သည့္ အေနအထား ျဖစ္ပါသည္။
တပ္မေတာ္ကိုယ္ပြားတစ္ခုဟု ဆိုႏုိင္ေသာ ဦးေရႊမန္း ဦးေဆာင္သည့္ ယူအက္စ္ဒီပီ အေနႏွင့္မူ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အရွိန္အဟုန္ႏွင့္ ေမာင္းႏွင္လာေတာ့မည့္ အင္န္အယ္လ္ဒီ ယႏၲရားႀကီးကို တားဆီးႏုိင္ ေလာက္မည့္ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းမွာ လက္ရွိေရြးေကာက္ပဲြစနစ္ကိုေျပာင္းၿပီး “အခ်ဳိးက် ကိုယ္စားျပဳ စနစ္” (PR စနစ္) ႏွင့္ အစားထိုးဖို႔သာ ျဖစ္လိမ့္မည္ဟု သေဘာေပါက္ နားလည္လာၾက ဟန္ရွိသည္။ ဤနည္းျဖင့္သာလွ်င္ ယူအက္စ္ဒီပီမွာ လုံး၀ဖယ္ရွားခံရႏုိင္သည့္ အႏၲရာယ္မွ (အနိမ့္ဆုံးအားျဖင့္) ေရွာင္ရွားႏုိင္စရာ ရွိပါလိမ့္မည္။ ထို႔ထက္ ပီအာရ္စနစ္၏ေအာက္တြင္ လူနည္းစု ပါတီမ်ားအတြက္လည္း ပိုအခြင့္သာႏုိင္စရာ ရွိသည္။
လက္ရွိဖဲြ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒက မည္သို႔ေသာ ေရြးေကာက္ပဲြစနစ္ က်င့္သုံးရမည္ဆုိသည္ကို တိတိပပ သတ္မွတ္ထားသည္ေတာ့ မရွိပါ။ တစ္ခုပဲ ရွိသည္။ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ကို မဲဆႏၵနယ္တစ္ခု၊ ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ေယာက္ျဖင့္ ဖဲြ႕စည္းရမည္ဟု ဆိုထားရာ ပီအာရ္စနစ္ကို က်င့္သုံးေတာ့မည္ဆုိလွ်င္ လက္ရွိ အေျခခံဥပေဒကို တစ္စုံတစ္ရာ ျပင္ဖို႔လိုပါလိမ့္မည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လက ပါလီမန္တြင္ ယူအက္စ္ဒီပီက အေျခခံဥပေဒကို ျပန္လည္စိစစ္ရန္ လႊတ္ေတာ္ေကာ္မရွင္တစ္ရပ္ ဖဲြ႕စည္းဖုိ႔ အဆုိျပဳခဲ့ပါသည္။ ဘာေၾကာင့္
ဤသို႔ စိစစ္ဖို႔လိုသည္ ဆိုသည္ကုိမူ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားျခင္း မရိွခဲ့ပါ။ ယူအက္စ္ဒီပီ အေနႏွင့္ လက္ရွိအေျခခံဥပေဒကို ျပင္လိုလွ်င္ လႊတ္ေတာ္တြင္ ေနရာအမ်ားစု ရထားေသာ လက္ရွိအခ်ိန္သာ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္သည္ကိုမူ လူတုိင္းရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိႏုိင္ပါသည္။
လူမ်ဳိးစု ပါတီမ်ားျဖစ္ေသာ ကရင္၊ ခ်င္းႏွင့္ ရွမ္းပါတီမ်ားမွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ အျခား ပါတီငယ္မ်ားကလည္း ပီအာရ္စနစ္ကို ေထာက္ခံမည့္ပုံရွိသည္။ လူမ်ဳိးစုပါတီ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားအေနႏွင့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ယူအက္စ္ဒီပီ အျပတ္ႏုိင္ခဲ့သလို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္လည္း အင္န္အယ္လ္ဒီ အျပတ္ႏုိင္သြားႏုိင္မည္ကုိ စိုးရိမ္မကင္း ျဖစ္ေနၾကဟန္ရွိသည္။ သူတုိ႔အျမင္တြင္ အဆိုပါ ပါတီႀကီး ႏွစ္ခုလုံးမွာ ဗမာလူမ်ဳိးစု အက်ဳိးစီးပြားကုိသာ ကုိယ္စားျပဳၾကသည္ျဖစ္ရာ အျပည့္အ၀ မယံုၾကည္ႏုိင္ၾကပါေခ်။ လူမ်ဳိးစုပါတီမ်ား စုေပါင္းၿပီး ဖက္ဒရယ္ပါတီကို ပါတီသစ္တစ္ရပ္ ဖဲြ႕စည္းဖို႔ ညႇိႏႈိင္းေျပာဆို ေနၾကသည္မ်ားလည္း ရွိသည္။ ဤသို႔ေသာ တပ္ေပါင္းစုမ်ဳိးျဖင့္သာ အင္န္အယ္လ္ဒီႏွင့္ ယူအက္စ္ဒီပီတို႔ကို စိန္ေခၚႏုိင္မည္ျဖစ္သလို ပီအာရ္စနစ္ေအာက္တြင္ ပို၍ ေအာင္ျမင္မႈရလိမ့္မည္ဟု ယူဆထားၾကဟန္ ရွိပါသည္။
ေျပာရလွ်င္ အေျခအေနမွာ ဘာတစ္ခုမွ် ကံေသကံမ မဆိုသာသည့္ စြန္႔စားမႈႏွင့္ အရင္းတည္ၾကရမည့္ အေနအထားဟု ဆုိၾကရမည့္ သေဘာရွိသည္။ အကယ္၍ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သမၼတျဖစ္ေရးအတြက္ တားဆီးပိတ္ပင္ထားေသာ ျပ႒ာန္းခ်က္ကိုသာ ဖယ္ရွားေပးလွ်င္ အင္န္အယ္လ္ဒီဘက္မွလည္း အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးအတြက္ ပီအာရ္စနစ္ကို လက္ခံေကာင္း လက္ခံပါလိမ့္မည္။ ေနျပည္ေတာ္တြင္ “လိမၼာပါးနပ္ေသာ ႏုိင္ငံေရးအေပးအယူ” တစ္ခု ရွိလာေလမည္လား မွန္းဆရပါသည္။
http://www.economist.com/news/special-report/21578166-possibly-though-many-twists-and-turns-still-lie-ahead-suu-kyi-president
