၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ထားေသာ ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရ တာ၀န္ယူခဲ့ သည့္သက္တမ္းမွာ ၃၁ လအေက်ာ္ သက္တမ္းထက္၀က္ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီျဖစ္ပါသည္။ ၎ တာ၀န္ယူခဲ့သည့္ ထက္၀က္ေက်ာ္ ကာလအတြင္း သမၼတဦးသိန္းစိန္ဦးေဆာင္သည့္အစိုးရသည္ ျပည္သူ႔ ဆႏၵႏွင့္အညီ ႏုိင္ငံ၏ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါ သည္။
မ႑ိဳင္ ၃ ရပ္ထိန္းေက်ာင္းမႈကိုလည္း အျပည့္အ၀ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ကာလအတြင္း မေမွ်ာ္မွန္းႏုိင္သည့္ အခက္အခဲမ်ိဳးစံုကိုလည္း ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္း ေပးခဲ့ရပါသည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဘက္သို႔ တျဖည္းျဖည္းနီးကပ္ လာသည္ႏွင့္အမွ် ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး၊ သို႔မဟုတ္ အသစ္ ေရးဆဲြေရးသည္လည္း တစ္စထက္တစ္စ အသံက်ယ္ေလာင္လာပါသည္။
ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္သည္ ၎တာ၀န္ယူခဲ့သည့္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ၃၀ ရက္ေန႔မွာပင္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို အမ်ားဆႏၵႏွင့္ အညီ ျပင္သင့္သည့္အခ်က္မ်ားကို ေပးထားခ်က္မ်ားအတုိင္း ျပင္ဆင္ႏုိင္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးျဖစ္ ပါသည္။ လႊတ္ေတာ္အတြင္းတြင္လည္း အာဏာရပါတီႀကီးမွဦးေဆာင္ကာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ေရးဆဲြသင့္ေၾကာင္း အဆိုကိုတင္သြင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ဖဲြ႕စည္းပံုျပင္ဆင္ေရး ေလ့လာ သံုးသပ္ေရးေကာ္မတီကိုလည္း ေကာ္မတီ၀င္ ၁၀၉ ဦးျဖင့္ ဖဲြ႕စည္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ တစ္ခ်ိန္ တည္းမွာပင္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအား ျပင္ဆင္မည္လား၊ အသစ္ေရးဆဲြမည္လားဆိုသည့္အခ်က္ကိုပါ တစ္ဆင့္တက္ေျပာဆိုလာၾကပါသည္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးေဆာင္ရြက္ၾကရာတြင္ ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုမ်ား၊ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ားႏွင့္ လႊတ္ေတာ္မွဖြဲ႕စည္းေပးထားသည့္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ေလ့လာသံုးသပ္ေရးေကာ္မတီတို႔မွ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ ျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အဓိကအားျဖင့္ သမၼတအရည္အခ်င္း၊ တုိင္းရင္းသားမ်ားအေရး၊ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ျပည္နယ္မ်ား လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာခဲြေ၀ေရး၊ တပ္မေတာ္၏အခန္းက႑မ်ားကို အဓိကအေလးထားျပင္ဆင္လိုၾက ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္လိုၾကရာတြင္ ျပင္ဆင္သင့္သည့္ အခ်က္မ်ားကို စနစ္တက် ေလ့လာျပင္ဆင္လိုသူ၊ ျဖစ္သင့္၏ မျဖစ္သင့္၏ကို မ်က္ကြယ္ျပဳကာ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ တစ္အုပ္လံုးကို ျပင္ဆင္၊ သို႔မဟုတ္ အသစ္ေရးဆဲြလိုၾကသူမ်ားလည္း ရွိရပါသည္။
လက္ရွိဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုေလ့လာလ်င္ အခန္းေပါင္း ၁၅ ခန္း၊ ပုဒ္မေပါင္း ၄၅၇ ခုပါရွိပါ သည္။ အားလံုးကို ေသခ်ာစြာေလ့လာၾကည့္ပါက ဖက္ဒရယ္စနစ္ႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စံႏႈန္းမ်ားပါ၀င္ေနသည္ ကို ေတြ႕ရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္။ သမၼတအရည္အခ်င္းကို သတ္မွတ္ထားသည့္ ၅၉(စ)ႏွင့္ပတ္သက္၍လည္း အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွၾကပါသည္။ အမွန္မွာ ဤသမၼတအရည္အခ်င္းသတ္မွတ္ခ်က္ကို ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဥပေဒ ကတည္းက ထည့္သြင္းေရးဆဲြထားခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ လြတ္လပ္ေရးဖခင္ႀကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကိုယ္ တုိင္က ၀ံသာႏုရကၡိတစိတ္ဓာတ္ရွိေစရန္ ေရရွည္ေမွ်ာ္ကိုးထည့္သြင္းေရးဆဲြခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အဓိက အားျဖင့္ ႏုိင္ငံကို တုိင္းတစ္ပါး၏လက္ေအာက္ ၾသဇာခံမျဖစ္ေစရန္ ထည့္သြင္းေရးဆြဲခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ လြတ္လပ္ေရးဖခင္ႀကီးကိုယ္တုိင္ ထည့္သြင္းေရးဆဲြခဲ့ေသာဥပေဒသည္ ကံအားေလွ်ာ္စြာပင္ သမီးျဖစ္သူ မွ လာေရာက္ၿငိစြန္းေနခဲ့သည္မွာ အံ့ၾသဖြယ္ျဖစ္ပါသည္။
၅၉(စ)ျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မႈအရ တစ္စံုတစ္ေယာက္ကို သမၼတ ျဖစ္ေစခ်င္သူမ်ားကလည္း ျဖစ္သင့္သည္မ်ားကို မ်က္ကြယ္ျပဳကာ ျပည္သူလူထုကလိုလားလ်င္ ဤအခ်က္ကို ျပင္ဆင္ေပးရမည္ဟု ျပည္သူလူထုကို အလြဲအသံုးခ်ကာ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေရးႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိ ၾကပါသည္။ တစ္ဖက္တြင္လည္း ျပည္သူလူထုအပါအ၀င္ အမ်ားစုကလည္း ႏိုင္ငံေတာ္၏အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ၅၉(စ)ကို ၿမဲၿမံစြာထိန္းသိမ္းရန္ ဆႏၵျပင္းျပလ်က္ရွိေနၾကပါသည္။ ဤဥပေဒသည္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကို ရည္ရြယ္ပိတ္ဆို႔ထားသည့္ အခ်က္ဟု မျမင္ၾကဘဲ တစ္မ်ိဳးသားလံုးႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုႀကီးတစ္ခုလံုး၏ အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ရန္ ထည့္သြင္းထား သည္ဟုသာ အမ်ားက ျမင္ၾကပါသည္။ တုိင္းျပည္၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ျပည္ပမွ၀င္ေရာက္ မစြက္ဖက္ႏုိင္ေစေရး မရွိမျဖစ္ ဆက္လက္တည္ရွိေနရမည္ဟု တုိင္းရင္းသားျပည္သူအမ်ားက ယံုၾကည္ လက္ခံထားၾကပါသည္။
တိုင္းရင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ၅၉(စ)ျပင္ဆင္ေရးထက္ ၎တို႔၏တုိင္းရင္းသားမ်ားအေရး ျပင္ဆင္ ရန္ကိုသာ ပိုမိုလိုလားၾကေၾကာင္းကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။ တုိင္းရင္းသားအားလံုးေမွ်ာ္မွန္းထားသည့္ တန္းတူညီမွ်မႈ၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကိုသာ ပိုမိုစိတ္၀င္စားျပင္ဆင္လိုၾကပါသည္။ Power Sharing ႏွင့္ Resource Sharing ကိုသာ ပိုမိုအေလးထားၾကပါသည္။ လက္ရွိဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒတြင္လည္း ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ား အာဏာခဲြေ၀က်င့္သံုးမႈႏွင့္ သဘာ၀သယံဇာတမ်ား ခဲြေ၀သံုးစဲြေရးကိစၥမ်ားပါရွိေသာ္လည္း ပိုမိုတိက်ေစရန္ ျပင္ဆင္ေရးကိုေဆာင္ရြက္လိုၾကပါသည္။ ယခုအခ်ိန္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ားကို အုတ္ျမစ္ခ်လုပ္ေဆာင္ေနခ်ိန္ျဖစ္ပါသည္။ ဒီမိုကေရစီအေျခက် ၿပီး ႏုိင္ငံမ်ားမွာပင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ားကို ရာႏႈန္းျပည့္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသးသည္ကို သတိျပဳ ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္သြားၾကရမည္ျဖစ္ပါသည္။
ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးတြင္ တပ္မေတာ္၏အခန္းက႑ကို ျပင္ဆင္ေရးသည္လည္း အဓိကအခ်က္တစ္ခ်က္အျဖစ္ ေတြ႕ရွိရမည္ျဖစ္ပါသည္။ တပ္မေတာ္သည္ ႏုိင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ ဒို႔တာ၀န္အေရးသံုးပါးကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရးတို႔ကို ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟု အတိအလင္းေၾကညာထားပါသည္။ ဤအခ်က္ကို မိမိ တို႔၏ ဆႏၵစဲြအရ ဥပေဒကိုျပင္ဆင္လိုသည့္ ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားႏွင့္ လူအမ်ားက အေႏွာင့္အယွက္တစ္ခု အျဖစ္ သေဘာထားရႈျမင္ၾကပါသည္။ ၎တို႔က တပ္မေတာ္သည္ အစိုးရ၏ ကြပ္ကဲမႈေအာက္တြင္ မရွိဘဲ သီးျခားရပ္တည္ေနေသာ အဖဲြ႕အစည္းအျဖစ္ ရႈျမင္ၾကပါသည္။ အမွန္မွာ တပ္မေတာ္သည္ အစိုးရ၏ ကြပ္ကဲမႈေအာက္ရွိ ႏုိင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးကို တာ၀န္ယူထားသည့္ ခုိင္မာေသာအဖဲြ႕အစည္း တစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ကိုယ္တုိင္ကပင္လ်င္ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတႀကီး၏ အမိန္႔အတုိင္း လိုက္နာ၍ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအား ေစာင့္ေရွာက္ေရးကို ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟု ေျပာၾကားၿပီးျဖစ္ပါသည္။
ပုဂၢိဳလ္စဲြ၊ ဆႏၵစဲြႀကီးမားေသာ ႏုိင္ငံေရးသမားအခ်ိဳ႕၊ လူပုဂၢိဳလ္အခ်ိဳ႕က တပ္မေတာ္အေပၚ မေကာင္းျမင္ေသာစိတ္ျဖင့္ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးတြင္ တပ္မေတာ္၏ပါ၀င္မႈအခန္းက႑ကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္၊ ျဖစ္ႏိုင္လ်င္ လံုး၀ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္ရန္ အားသန္လ်က္ရွိၾကပါသည္။ တပ္မေတာ္သည္ ႏုိင္ငံေရးတြင္ပါ၀င္ ေန၍ ၎တို႔ျပင္ဆင္လိုသည့္အခ်က္မ်ားကို မျပင္ဆင္ႏိုင္မည္ကို စိုးရိမ္ပူပန္လ်က္ တပ္မေတာ္အေပၚ အမ်ိဳးမ်ိဳးေ၀ဖန္ထုိးႏွက္တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိၾကပါသည္။ ႏိုင္ငံတကာတြင္ စစ္တပ္သည္ ႏိုင္ငံေရးတြင္ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈမရွိေၾကာင္း ႏႈိင္းယွဥ္ေျပာဆိုေလ့ရွိၾကပါသည္။ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံႏွင့္ တစ္ႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းမ်ား မတူညီၾကပါ။ မိမိႏိုင္ငံ၏ လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ လုပ္ေဆာင္ေနၾကရျခင္းျဖစ္၍ တစ္ႏိုင္ငံႏွင့္ တစ္ႏိုင္ငံပံုတူကူးခ်၍ ရႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဖြဲ႕စည္းပံုအရ လႊတ္ေတာ္၊ သို႔မဟုတ္ ႏိုင္ငံေရးတြင္ တပ္မေတာ္က ပါ၀င္ပတ္သက္ေနျခင္းမွာလည္း လိုအပ္ခ်က္အရ ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု အမ်ားစုေသာ ႏိုင္ငံေရးသမား၊ အတိုက္အခံမ်ား၊ တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ားက ယံုၾကည္လက္ခံထားၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ နယ္ခ်ဲ႕ လက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့သည့္ တိုင္းျပည္မ်ားရွိ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓာတ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း ေပၚေပါက္လာသည့္ တပ္မေတာ္မ်ားမွ ႏိုင္ငံေရးတြင္ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာကုိ ထိန္းသိမ္း၍ မျဖစ္မေနပါ၀င္ ပတ္သက္ရေလ့ရွိပါသည္။ တိုင္းျပည္ကုိ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္သြားႏိုင္သည္ဟု ေျပာဆိုေနသူမ်ားမွာ လည္း တပ္မေတာ္သားမ်ားမဟုတ္ဘဲ တပ္မေတာ္အေပၚ မလိုမုန္းတီးစိတ္ထားရွိေသာ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း ေသခ်ာေလ့လာလ်င္ ေတြ႕ႏုိင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ႏုိင္ငံတကာရွိ တပ္မေတာ္တုိင္းသည္ ျဖစ္ႏိုင္လ်င္ ႏုိင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးတာ၀န္ကိုသာ ေဆာင္ရြက္လိုၾကသည္ျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္သည္လည္း အလားတူပင္ျဖစ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံ့ တာ၀န္သည္ အလြန္ႀကီးေလးသျဖင့္ ျဖစ္ႏိုင္လ်င္ တာ၀န္မယူလိုသည္မွာ ဆႏၵအမွန္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံတြင္ ထည့္သြင္းေရးဆဲြသည္ျဖစ္ေစ၊ မေရးဆဲြသည္ျဖစ္ေစ၊ အစိုးရ တစ္ရပ္က တုိင္းျပည္ကို မထိန္းသိမ္းႏုိင္သည့္ အေျခအေန၊ အစိုးရက တာ၀န္ေပးအပ္လာသည့္အေျခ အေန၊ ျပည္သူလူထုက ေတာင္းဆိုလာသည့္အေျခအေနႏွင့္ တုိင္းျပည္ဆူပူအံုၾကြမႈ ၿပိဳကဲြႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ားတြင္ ႏုိင္ငံ့တာ၀န္ကို မလဲြမေသြ လဲႊေျပာင္းထမ္းေဆာင္ရမည္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။
ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အစိုးရလႊတ္ေတာ္၊ ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ား၊ အတိုက္အခံမ်ား၊ တုိင္းရင္းသားမ်ားက မိမိတို႔၏ခံစားခ်က္အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါ သည္။ အလားတူ တပ္မေတာ္ကလည္း ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ၏ လမ္းညႊန္မႈေအာက္တြင္ ပူးေပါင္းပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ ႏုိင္ငံေတာ္၏အေျခအေနအရ ဒီမိုကေရစီႏုနယ္ေသး ခ်ိန္၊ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနခ်ိန္၊ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး၊ လူမႈစီးပြားေရး၊ ပဋိပကၡမ်ားကို ေျဖရွင္းေနရခ်ိန္၊ ေျမေပၚေျမေအာက္အဖ်က္သမားမ်ားကို ရွင္းလင္းေဖာ္ထုတ္ေနရခ်ိန္တြင္ တပ္မေတာ္သည္ ႏုိင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအတြက္ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးတြင္ ဆက္လက္ပါ၀င္ေနလိမ့္ဦးမည္ဟု ယူဆရပါသည္။ ျမန္မာျပည္သူျပည္သား အားလံုးျပင္ဆင္သင့္၊ ျပင္ဆင္ထိုက္ေသာဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္ႏုိင္၍ ကာကြယ္သင့္ကာကြယ္ထုိက္ေသာ ဥပေဒမ်ားကို ခုိင္ခုိင္မာမာကာကြယ္ႏိုင္ၾကပါေစ။
