အေျခခံဥပေဒ ကိစၥတြင္သာမဟုတ္ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္လွ်င္ ခ်ဥ္းကပ္ပံု ႏွစ္မ်ဳိးရွိသည္ဟု ေယဘုယ် ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ‘ႏႈန္းစံအေျချပဳခ်ဥ္းကပ္နည္း’ (Normative approach) ႏွင့္ "လက္ေတြ႕ အေျချပဳခ်ဥ္းကပ္နည္း" (Pragmatic approach) တို႔ ျဖစ္သည္။
ႏႈန္းစံအေျချပဳခ်ဥ္းကပ္နည္းက၊ မိမိတန္ဖိုးထားရာ စံႏႈန္းမ်ားကို အေသကိုင္သည္။ အဆိုပါစံႏႈန္းနွင့္ ကိုက္ ညီလွ်င္၊ ေထာက္ခံမည္၊ ႀကိဳဆိုမည္။ မကိုက္ညီလွ်င္ ဆန္႔က်င္မည္၊ ကန္႔ကြက္မည္။ လက္ေတြ႕ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္း မရွိေခ်။ လက္ေတြ႕အေျချပဳ ခ်ဥ္းကပ္နည္းကမူ၊ မိမိတန္ဖိုးထားရာ စံႏႈန္းမ်ားကို အေသမကိုင္၊ လံုးဝပစ္ပယ္သည္ေတာ့ မဟုတ္။ ‘အနာဂတ္အျမင္’ (vision) အျဖစ္ သေဘာယူၿပီး၊ လက္ရွိပကတိအရွိကို အေျခတည္ စဥ္းစားသည္။ အလုပ္ေထာင့္မွၾကည့္၍ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ရွာသည္။ မတူေခ်။
ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္ပတ္သက္လွ်င္ ေထာင့္အေစ့ဆံုး၊ စံကိုက္အက်ဆံုးအျဖစ္၊ သူ႔ေခတ္ သူ႔အခါက အလြန္ေက်ာ္ၾကားခဲ့ဖူးသည္မွာ၊ ပထမကမာၻစစ္ႏွင့္ ဒုတိယကမာၻစစ္ၾကား၊ ဂ်ာမဏီ၏ ဝိုင္မာ သမၼတႏိုင္ငံ အေျခခံဥပေဒ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ႏွင့္တိုင္ ဤအေျခခံဥပေဒေအာက္မွာပင္ ‘ေရြးေကာက္ တင္ေျမႇာက္ခံရေသာ အာဏာရွင္’ (elected dictator) တစ္ေယာက္ ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ဟစ္တလာ ျဖစ္ပါသည္။ ‘ႏႈန္း’ ေတြ၊ ‘စံ’ေတြအရ မည္မွ်ပင္ ေကာင္းမြန္ပါေစ..၊ လက္ေတြ႔က်င့္သံုးပံု ဟန္မက်လွ်င္ ျဖစ္ခ်င္သလို ျဖစ္သြားႏုိင္သည့္သာဓက …။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ အေျခခံဥပေဒမွာ၊ စတင္ခါစက အားနည္းခ်က္ေတြ အေတာ္ရွိသည္။ ေတာင္ပိုင္းျပည္နယ္မ်ား၏ အေျခခံဥပေဒမွာဆိုလွ်င္၊ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ‘ကၽြန္စနစ္’ ကိုပင္ ခြင့္ျပဳထားသည္။ သို႔တေစ ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ က်င့္သံုးၿပီး၊ ပါးပါးနပ္နပ္ ျပင္ဆင္ႏုိင္ေသာအခါ၊ အေကာင္းဆံုး အေျခခံဥပေဒတစ္ခုအျဖစ္ အမ်ားက သိမွတ္လက္ခံေနရေခ်ၿပီ။ အေျခခံဥပေဒ တစ္ခုအေန ႏွင့္ ‘စံက်’၊ ‘စံကိုက္’ မဟုတ္သည့္တုိင္၊ လက္ေတြ႔အလုပ္လုပ္ရင္း အေျမာ္အျမင္ရွိရွိ ျပဳျပင္ႏိုင္လွ်င္ အေကာင္းဘက္သို႔ ဦးတည္ႏိုင္သည့္ သာဓက။
၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒႏွင့္ တုန္႔ျပန္မႈမ်ား
ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ ဒီမိုကရက္တစ္ ႏႈန္းစံမ်ားအရၾကည့္လွ်င္ ေျပာစရာႏွင့္ ဆိုစရာခ်ည္း ျဖစ္ပါသည္။ ဤအျဖစ္ကို၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပဲြဝင္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီမ်ား မသိ၍မဟုတ္။ ေကာင္းေကာင္းသိၾကသည္သာ ျဖစ္သည္။ သို႔တေစ သူတို႔က ႏႈန္းစံမ်ားျဖင့္ မၾကည့္။ အလုပ္ေထာင့္ မွၾကည့္ၿပီး ‘ႏိုင္ငံေရးအဖြင့္က်ားကြက္’ (political opening) တစ္ခုသို႔ ဦးတည္သြားႏုိင္စရာရွိသည္ဟု တြက္ဆသည္။ သို႔အတြက္ ေရြးေကာက္ပဲြလမ္းေၾကာင္းကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။
သို႔ႏွင့္တိုင္ ‘ႏိုင္ငံေရးဓေလ့’ (political culture) မွာပင္ ႏႈန္းစံအစဲြႀကီးေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဤ အယူအဆႏွင့္ ဤအတြက္အခ်က္ကို လူႀကိဳက္မမ်ားခဲ့ပါ။ ‘အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႕ခ်ဳပ္’ (NLD) အပါ အဝင္၊ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစု ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ‘ေရြးေကာက္ပဲြသပိတ္ေမွာက္ေရး’ ျဖင့္ တံု႔ျပန္ခဲ့ၾကသည္။ NLD က ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပဲြရလဒ္ကို အသိအမွတ္မျပဳ၍ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒကို လက္မခံႏုိင္၍ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မွတ္ပံုတင္ဥပေဒကို လက္မခံႏုိင္၍ (အခ်က္သံုးခ်က္ေၾကာင့္) ေရြးေကာက္ပဲြကို သပိတ္ ေမွာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။
သို႔တေစ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြတြင္မူ NLD ပါ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့သည္။ ေရြးေကာက္ပဲြ သပိတ္ေမွာက္ရသည့္ အေၾကာင္း ၃ ခ်က္အနက္ ၂ ခ်က္ရၿပီျဖစ္၍ မရေသးေသာ က်န္တစ္ခ်က္ (အေျခခံ ဥပေဒျပင္ဆင္ေရး)ကို လႊတ္ေတာ္တြင္းမွ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ ေရြးေကာက္ပဲြဝင္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္ရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။ အမွန္စင္စစ္ ရခဲ့ၿပီဆိုေသာ ၂ ခ်က္ထဲမွ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မွတ္ပံုတင္ဥပေဒကို ျပင္ေပး ခဲ့သည္မွာကား အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ (အမွန္ေတာ့ ျပင္မေပးလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွာ ျပစ္ဒဏ္ေစ့ ခဲ့ၿပီျဖစ္၍ တားဆီးလို႔ရေတာ့သည္ မဟုတ္ပါ။)
ေနာက္တစ္ခ်က္၊ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပဲြရလဒ္ကို အသိအမွတ္ျပဳလုိက္ၿပီ - ဆိုသည္ကိုမူ အမ်ိဳးသား လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္ ႏွင့္ ကိုကို(စက္မႈတကၠသိုလ္) တို႔၏ အင္တာဗ်ဴးျဖင့္ သာဓကတင္သည္။ အဆုိပါ အင္တာဗ်ဴးတြင္ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္က “၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပဲြကို အသိအမွတ္ျပဳလို႔ပဲ ေရြးေကာက္ပဲြ ရလဒ္ေတြကို တရားဝင္ ေၾကညာေပးခဲ့တာေပါ့ဗ်ာ” စသျဖင့္ ေျဖသြားခဲ့သည္။ (ဤမွ်ႏွင့္ - အမွန္တကယ္ အသိအမွတ္ျပဳရာ ေရာက္ပါ၏ေလာ…၊ စဥ္းစားစရာ…။ ) ထားေတာ့။
မည္သို႔ပင္ရွိေစ NLD ေရြးေကာက္ပဲြလမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္လာသည္မွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ အလြန္အားေကာင္းေသာ ျဖည့္ဆည္းမႈ ျဖစ္လာသည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္ တိုင္ ‘လက္ေတြ႔အေျချပဳခ်ဥ္းကပ္မႈ’ ဘက္ ေရာက္လာသည္ဟု ဆိုခ်င္သည္။ သူ႕ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္မွ အသံုးအႏႈံးအတိုင္း ဆိုရလွ်င္ ‘ေတာ္လွန္ေရးလမ္းေၾကာင္း’ မွ ‘တည္ေဆာက္ေရးလမ္းေၾကာင္း’ ဘက္ ေရြ႕လာသည္ဟု သေဘာရပါသည္။ လြႊတ္ေတာ္ထဲ ေရာက္ၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း ေရြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္ ကာလက ‘ေႂကြးေက်ာ္ခဲ့ေသာ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး’ ဆိုသည္ထက္ လက္ေတြ႕ျဖစ္ႏုိင္သည္မ်ားကို ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
၂၀၁၅ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္း
လက္ေတြ႕တြင္ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးကို စတင္အဆိုျပဳ တင္ျပလုိက္သည္မွာ အာဏာရပါတီဟု ဆိုႏိုင္ေသာ USDP ပါတီမွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သည္။ သို႔တိုင္ေအာင္ ဘာေတြျပင္မည္၊ ဘယ္လို ျပင္မည္ ဆိုသည္ကိုကား သဲသဲကဲြကဲြ မသိရေသးပါ။ ေကာ္မတီဖဲြ႕ၿပီး ေလ့လာသံုးသပ္ဆဲအဆင့္ ျဖစ္ပါ သည္။ မည္သူက အဆိုျပဳတင္ျပသည္ျဖစ္ေစ၊ အေျခခံဥပေဒကို အေသမကိုင္ဘဲ ျပင္သင့္ျပင္ထုိက္ သည္မ်ားကို ျပင္ရမည္ဆိုေသာ စဥ္းစားခ်က္ကိုမူ ႀကိဳဆိုၾကရပါလိမ့္မည္။ ေျပာရလွ်င္ မည္သည့္အေျခခံ ဥပေဒမွ် ရာႏႈန္းျပည့္ ၿပီးျပည့္စံုသည္မရွိပါ။ လက္ေတြ႕ အလုပ္လုပ္ရင္း အဟန္႔အတား အခက္အခဲမ်ား ရွိလွ်င္ ျပင္ၾကရမည္သာ ျဖစ္ပါသည္။
စာေရးသူမွတ္မိသေလာက္ ႏိုင္ငံတကာပညာရွင္မ်ားထဲမွ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးကို ပထမဆံုး အဆိုျပဳ ခဲ့သူမွာ စတင္းဖို႔(ဒ)တကၠသိုလ္မွ ‘လာရီဒိုင္းမြန္း’ ဟု ထင္သည္။ သူက ၂၀၁၅ တြင္ ႀကံဳေတြ႔ဖြယ္ရာရွိသည့္ ႏိုင္ငံေရး အက်ပ္အတည္းကို ေထာက္ျပၿပီး အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးအတြက္ စဥ္းစားၾကဖို႔ သူ႔ ေဆာင္းပါး တစ္ပုဒ္တြင္ အႀကံျပဳခဲ့သည္။ (၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလထုတ္ Journal of Democracy ပါ ‘The Need for a PoliticalPact’ ေဆာင္းပါး။ စာေရးသူဘာသာျပန္ၿပီး)
သူ၏ အလိုအရဆိုလွ်င္ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြ အေတြ႔အႀကံဳအရ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပဲြသာ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တမႈ ရွိခဲ့လွ်င္ NLD အျပတ္အသတ္ အႏိုင္ရဖို႔ မ်ားလိမ့္မည္ဟု ဆုိသည္။ အကယ္၍ ဤအတိုင္းျဖစ္ခဲ့လွ်င္ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပဲြ ကံၾကမၼာမ်ိဳး မတိုးႏိုင္ပါသေလာ - ေမးခြန္းထုတ္သည္။ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒအရ တပ္မေတာ္မွ အမ်ားစုေနရာယူထားေသာ အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး ေကာင္စီက အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာႏိုင္သည့္ အခ်က္ကိုလည္း ေထာက္ျပသည္။ ဤအခ်က္မ်ား အရ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္လာႏုိင္သည့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ရန္ အစိုးရအဖဲြ႕မွ ‘သေဘာထားေပ်ာ့ေျပာင္းသူမ်ား’ (soft liners)ႏွင့္ အတိုက္အခံဘက္မွ ‘အစြန္းမေရာက္သူမ်ား’ (moderates) အေျခခံဥပေဒကို ျပန္လည္ညႇိႏိႈင္း ေဆြးေႏြးၾကဖို႔ အႀကံျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။
အဆိုပါေဆာင္းပါးမွာပင္ ဆုိခဲ့ပါ ၂၀၁၅ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းကို ေရွာင္ရွားႏုိင္ေရးအတြက္ နည္းလမ္းတစ္သြယ္အျဖစ္ ‘အခ်ဳိးက်ကိုယ္စားျပဳစနစ္’ (PR - စနစ္) က်င့္သံုးဖို႔ အဆိုျပဳခဲ့သည္လည္း ရွိ သည္။ သို႔ႏွင့္တိုင္ NLD က PR စနစ္ကို လက္မခံႏုိင္ဟု သတင္းမ်ားထြက္ေနေလရာ အကယ္၍ ဤသတင္း သာ မွန္ခဲ့လွ်င္ PR စနစ္သည္ပင္လွ်င္၊ ေနာက္ထပ္ အက်ပ္အတည္းတစ္ခု ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ သြားႏိုင္ေပသည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ဒီမိုကေရစီ အေျပာင္းအလဲအတြက္ ႏိုင္ငံေရးပဋိညာဥ္တစ္ရပ္ ေပၚထြက္လာေစရန္ ႏွစ္ဘက္သေဘာထားေပ်ာ့ေျပာင္းသူမ်ားအၾကား ညႇိႏိႈ္င္းေဆြးေႏြး အေျဖရွာၾကပါ - ဆုိေသာ လာရီဒိုင္းမြန္း၏ အႀကံျပဳခ်က္မွာကား လက္ေတြ႕ျဖစ္နိုင္ေခ် ရွိေလမည္လား စဥ္းစားမိသည္။
အနည္းဆံုးညႇိလမ္းေၾကာင္း
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တုိင္ (သူမ၏ အသံုးအႏႈန္းအရ) တည္ေဆာက္ေရးလမ္းေၾကာင္းသို႔ သိသိ သာသာ ေရြ႕လာျခင္း၊ သမၼတဦးသိန္းစိန္၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ သူရဦးေရႊမန္းႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္တုိ႔ (အျမင္အရ) ဆက္ဆံေရး အထူးေကာင္းမြန္ေနျခင္း၊ ထုိ႔ထက္ လက္ပံေတာင္းေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ ထြက္ခါစေလာက္က လွ်ံထြက္လာေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ေဝဖန္ခ်က္ တစ္ခုတြင္ပါသည့္ “ေဒၚစုက သူသမၼတျဖစ္ဖုိ႔ စစ္ဗိုလ္ေတြကို လိုက္ေလ်ာလြန္းေနတယ္” ဆိုေသာ စြပ္စဲြ ခ်က္…။ ဤအခ်က္မ်ားကို ဆက္စပ္စဥ္းစား ၾကည့္လိုက္ေသာအခါ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ အစိုးရ၊ လႊတ္ေတာ္တာဝန္ရွိသူမ်ားအၾကား ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းမႈမ်ား ရွိေနမည္လား - ေတြးစရာရွိသည္။ ေျပာရလွ်င္ ‘နားလည္မႈ’ တစ္ခုခုပင္ ရွိေကာင္းရွိေလမည္လား (ကံေသကံမ မဟုတ္သည့္တုိင္) စဥ္းစားစရာ ရွိလာ သည္။
ဤနားလည္ခ်က္မွာ ဘယ္အရာျဖစ္လိမ့္မည္ ဆိုသည္ကို တိတိပပ မေျပာႏိုင္သည့္တုိင္ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ သမၼတျဖစ္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္ေကာင္း ပတ္သက္ႏိုင္ပါသည္။ ဤသို႔ ယူဆႏုိင္ေလာက္သည့္ သတင္း အခ်က္အလက္ အခ်ဳိ႕လည္း ရွိတန္သေလာက္ ရွိေနသည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္က သမၼတ ျဖစ္ဖို႔ ရည္မွန္းခ်က္ရွိသည္ဟု ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိလာျခင္း။ သမၼတကလည္း ျပည္သူလူထုလိုလားလွ်င္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သမၼတျဖစ္ႏိုင္ - ဆိုသည့္သေဘာ ေျပာဖူးျခင္း။ မၾကာေသးခင္ကပင္ ျပည္ေထာင္စု ဝန္ႀကီး ဦးေအာင္မင္းက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သမၼတျဖစ္ေရးအတြက္ အေျခခံဥပေဒပါ သမၼတႏွင့္ ဒုတိယသမၼတမ်ား၏ အရည္အခ်င္းမ်ားကို ေျပာင္းလဲျပင္ဆင္ဖုိ႔ သေဘာေျပာဆိုလာျခင္း… စသည္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။
အကယ္၍ ဤမွန္းဆခ်က္သာ မွန္ခဲ့လွ်င္ ၂၀၁၅ ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းကို ေက်ာ္လႊားႏုိင္စရာရွိ၍ ႀကိဳဆိုအပ္သည္ဟု သေဘာရပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ တစ္ေယာက္အေနႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာ ရယူလိုသည္မွာ လြန္စြာမွပင္ သဘာဝက်သည္ဟု ယူဆသည္။ “ေတာ္လွန္ေရး၏ အဓိကျပႆနာမွာ အာဏာ” ဆိုေသာ ‘လီနင္’ ၏ စကားရွိသည္ မဟုတ္ပါေလာ… ။ (ဤကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ကို ေဝဖန္ေနၾကသူမ်ားမွာ လက္ဝဲႏြယ္မ်ားျဖစ္၍ လီနင္ကို ကိုးကားရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဤကား - စကားခ်ပ္)
ထို႔ထက္ စာေရးသူ အာ႐ံုၫြတ္ေသာ အယူအဆတစ္ရပ္ရွိသည္။ Minilateralism၊ ‘အနည္းဆံုး ညိႇလမ္းေၾကာင္း’ ဆိုပါစို႔။ အားလံုးပါဝင္ ညိွႏႈိင္းေဆြးေႏြးၾကသည့္ Multilateralism မွာ သီအုိရီအရ ေကာင္းပါ၏။ လက္ေတြ႕အေျဖေပၚဖို႔ သိပ္မလြယ္။ အမွန္တကယ္ အဆံုးအျဖတ္ေပးႏုိင္မည့္ လူပုဂိၢဳလ္အနည္းငယ္မွ် ညိွႏႈိင္းေဆြးေႏြး အေျဖရွာၾကသည့္ Minilateralism ကသာ အလုပ္ျဖစ္လိမ့္မည္ဟု ထင္သည္။ ဦးသိန္းစိန္၊ ဦးေရႊမန္း၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္…၊ သူတို႔အခ်င္းခ်င္း နားလည္မႈျဖင့္ အက်ပ္ အတည္းကို ေက်ာ္ႏိုင္လွ်င္ မေကာင္းပါသေလာ… ။ ေကာင္းသည္ဟု ယံုသည္။
တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားအေရး
ယေန႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေျပာင္းအလဲမွာ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားသာမက အမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ တစ္နည္း ျပည္တြင္းစစ္ ရပ္စဲေရးပါ အက်ဳံးဝင္သည့္ သံုးပြင့္ဆိုင္ အခင္းအက်င္း ျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္းစစ္ ရပ္စဲေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းျပေျမပံု တစ္ခုလည္း ခ်မွတ္ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါလမ္းျပေျမပံု တတိယအဆင့္တြင္ လူမ်ဳိးစု လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုမ်ားသာမက ဆက္စပ္ပတ္သက္သူအားလံုး စုစည္းၿပီး ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ၿမဲမည့္ ႏုိင္ငံေရးသေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ ရယူႏုိင္သည္အထိ ႀကိိဳးပမ္းမည္ဟု ဆိုသည္။ ဤအဆင့္တြင္ လိုအပ္ပါက ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးအထိပါ ေဆြးေႏြးညႇိႏိႈင္းၾကမည္ဟု လမ္းဖြင့္ထားၿပီး ျဖစ္ပါသည္။
ယခုဆိုလွ်င္ ဒုတိယအဆင့္ စတင္ေနၿပီျဖစ္၍ ၂၀၁၅ မတိုင္မီ တတိယအဆင့္သို႔ ေရာက္ေကာင္း ေရာက္ သြားႏုိင္သည္။ အဆုိပါ တတိယအဆင့္ ေဆြးေႏြးၾကေတာ့မည္ဆိုလွ်င္ စကားလံုးတေစၧ ေၾကာင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အစိုးရိမ္လြန္မႈေၾကာင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေျပာခြင့္၊ ဆုိခြင့္၊ ေဆြးေႏြးခြင့္ မရခဲ့ေသာ ဖက္ဒရယ္စနစ္ အေၾကာင္းကိုလည္း ေျပာၾကဆိုၾက ေဆြးေႏြးၾကရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒမွာ ဖက္ဒရယ္သေဘာမ်ား အေတာ္အတန္ ပါေသာ္လည္း အစိုးရ၏ ေပးထားခ်က္သာ ျဖစ္ေလရာ လူမ်ိဳးစုမ်ားဘက္မွ ျဖည့္စြက္၊ ျပင္ဆင္လိုသည္မ်ား၊ သဘာဝက်စြာ ရွိလာႏုိင္ပါသည္။
လႊတ္ေတာ္က ျပင္ဆင္မည့္ အေျခခံဥပေဒတြင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုမ်ားအေရးႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အခ်က္မ်ား (ဥပမာ - ဇယား ၁၊ ၂၊ ၃ ႏွင့္ ၅) ပါမပါ မသိရေသးပါ။ အကယ္၍ ဤအခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္ မည္ဆိုလွ်င္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းျပေျမပံု အဆင့္ ၃ ႏွင့္ ဆက္စပ္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုမည္ထင္ပါသည္။ ဤသို႔ မဆက္စပ္ဘဲ သီးျခားေဆာင္ရြက္မည္ဆိုပါက လႊတ္ေတာ္မွ အတည္ျပဳျပ႒ာန္းလုိက္ေသာ ျပင္ဆင္ ခ်က္ျဖစ္ လွ်င္ေသာ္မွ အမ်ားလက္ခံႏိုင္မည့္ အေျဖဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္ပါလိမ့္မည္။ အေၾကာင္းမူ ယေန႔တည္ဆဲ လႊြတ္ေတာ္တြင္၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပဲြအၿပီးမွ မွတ္ပံုတင္ၾကေသာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား မပါၾက ေသးသလို လူမ်ဳိးစုလက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႕မ်ားလည္း မပါေသးေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ဤကိစၥမွာ ျပည္ေထာင္ စုႀကီး တည္တံ့ခိုင္ၿမဲေရးႏွင့္ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္ေနရာ လူမ်ိဳးစုအားလံုး စံုစံုညီညီပါဝင္သည့္ all inclusive ညီလာခံမ်ဳိး ျဖစ္ဖို႔လိုပါလိမ့္မည္။
၂၅% ကိစၥ
ေနာက္ဆံုးအေနႏွင့္ လူေျပာမ်ားသည့္ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅ % ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စာေရးသူ အျမင္ကို တင္ျပပါမည္။ ေျပာရလွ်င္ ဤကိစၥမွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရး၏ အသိမ္ေမြ႕ဆံုး၊ အခက္ခဲဆံုး အပိုင္းဟု ဆိုႏုိင္ေလာက္ေသာ ‘စစ္ဘက္-အရပ္ဘက္’ ဆက္ဆံေရးျပႆနာ ျဖစ္ေလရာ စိတ္လိုက္မာန္ပါ အေစာတလ်င္ မဆံုးျဖတ္သင့္ဟု သေဘာရပါသည္။
တပ္မေတာ္အေနႏွင့္ ၎၏အဖဲြ႕အစည္းဆုိင္ရာ ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ အမ်ဳိးသားႏိုင္ငံေရးတြင္ ဦးေဆာင္မႈအခန္းမွ ပါဝင္ေရး ဆုိသည္ကို ရပ္ခံထားသည္။ ၂၀၀၈ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ အဆိုပါ ရပ္ခံခ်က္ကို တရားဝင္ ျပ႒ာန္းထားသည့္သေဘာ ျဖစ္ပါသည္။ ဒီမိုကရက္တစ္ စံႏႈန္းမ်ားအရဆိုလွ်င္ အရပ္ဘက္က စစ္ဘက္အေပၚ လႊမ္းမုိးႏုိင္မွသာ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီဟု ဆိုရပါလိမ့္မည္။ သို႔ႏွင့္တုိင္ ရာစုဝက္မွ် ၾကာျမင့္ခဲ့ေသာ စစ္ဘက္အုပ္စိုးမႈမွ ထိုးထြက္ခါစ ႏုိင္ငံတစ္ခုအေနႏွင့္ ဒီမိုကရက္တစ္ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္အညီ ခ်က္ျခင္းေျပာင္းလဲပစ္ဖို႔ဆိုသည္မွာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခ အလြန္နည္းပါသည္။
ထုိ႔ထက္ ဆိုခဲ့ပါ ရပ္ခံခ်က္အတြက္ တပ္မေတာ္၏ အေၾကာင္းျပခ်က္မွာ ႀကိဳက္မႀကိဳက္ အသာထား၊ ျငင္းဖို႔ ခက္သည့္ အေနအထားတြင္လည္း ရွိေနသည္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ပိုင္း အင္အားအႀကီးဆံုး ဗကပ မရွိေတာ့သည့္တိုင္ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ေနၾကေသာ လက္နက္ကိုင္အင္အား စုစုေပါင္းမွာ ယခုအထိ တစ္သိန္းအထက္ ရွိေနဆဲဟု သိရသည္။ လူဦးေရႏွင့္ အခ်ိဳးခ်ၾကည့္လွ်င္ သူပုန္အမ်ားဆံုးတုိင္းျပည္ ျဖစ္ေန သည္။ ထိုမွ်မက အစိုးရသစ္သက္တမ္း ၂ ႏွစ္သာသာ ကာလအတြင္း ထိပ္တက္လာေသာ လုံၿခံဳေရး ျပႆနာမ်ားကလည္း ရွိေနျပန္သည္။ ေျပာရလွ်င္ - ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ေအာင္ျမင္စြာ တည္ေဆာက္ ႏိုင္မွသာ စစ္ဘက္-အရပ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးပံုမွန္ျဖစ္ဖုိ႔ လမ္းပြင့္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။
အမွန္စင္စစ္ တပ္မေတာ္ကို ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္အဖဲြ႕အစည္းအျဖစ္ ေျပာင္းလဲပံုေဖာ္ႏိုင္ေရးမွာ ဒီမိုကေရစီ အတြက္ အေရးႀကီးသည့္တိုင္ ေရရွည္ေဆာင္ရြက္ရမည့္ သေဘာရွိသည္။ အခ်ိန္မတုိင္မီ အေလာတႀကီး ေဆာင္ရြက္လုိက္လွ်င္ လက္ရွိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ျဖစ္စဥ္အတြက္ အႀကီးမားဆံုး စိန္ေခၚခ်က္ပင္ ျဖစ္လာႏိုင္စရာရွိသည္။ လက္ရွိ စစ္ဘက္၊ အရပ္ဘက္ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာအရ တပ္မေတာ္၏ သေဘာတူ ၾကည္ျဖဴမႈမရလွ်င္ ၂၅% ကိစၥမွာ၊ လက္ေတြ႕ျဖစ္ႏိုင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ပါေခ်။ အႏၲရာယ္ႀကီးေသာ ႏိုင္ငံေရး မီး႐ွဴးမီးပန္းသာ ျဖစ္ဖို႔မ်ားပါလိမ့္မည္။
ယခုစာစုကို ‘ဒီမိုကရက္တုိင္ေဇးရွင္း’ ပညာရပ္၏ ေခါင္းကိုင္ဖခင္တစ္ဦးဟု ဆိုႏိုင္ေလာက္ေသာ ပါေမာကၡ ဂီယာႏိုဒီယာ၏ သတိေပးစကားျဖင့္ နိဂံုးခ်ဳပ္အပ္ပါသည္။ ယခုလို …
“ ဒီမိုကေရစီအေျပာင္းအလဲမွာ လက္ေတြ႔မျဖစ္ႏိုင္ေသးတာက မစမိပါေစနဲ႔။
အက်ဳိးရလဒ္ထြက္ဖို႔ အခြင့္အလမ္း အေကာင္းဆံုးနယ္ပယ္မွာ အာရံုစိုက္ပါ။ ဒါက စပါ… ”
ေက်ာ္ဝင္း
၁၂၊ ေမ ၂၀၁၃
